Usmena formula: folklorna himera? : Slučaj južnoslovenske usmene epike

Delić, Lidija (2026) Usmena formula: folklorna himera? : Slučaj južnoslovenske usmene epike. In: Teorijsko-terminološka istraživanja folklora. Beograd : Institut za književnost i umetnost, pp. 157-184. ISBN 978-86-7095-374-1

Text ikum_ttif-2026-ch5.pdf - Published Version Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial No Derivatives. Download (253kB)

Abstract

U radu se na temeljima Aristotelove postavke da je opšte imanentna suština čulnih objekata i da postoji isključivo kao konkretno opšte osvrće na koncept mentalnog teksta Laurija Honka i definiše analitička pozicija usmerena na konkretne zapise, odnosno na konkretne realizacije varijanata. Varijantnost formula prati se na dva strukturna nivoa – na planu dvosložnih sintagmi i na kompleksnijem planu multiforme „zamenjene lovine”. U oba slučaja opaža se širok spektar varijacija, od kojih neke međusobno nisu u vezi iako koreliraju s drugim članovima grupe. Stoga se za ovaj tip formalne analize operativnim pokazao Vitgenštajnov koncept „porodične sličnosti” (family resemblance), prihvaćen kasnije u antropologiji i kognitivnoj lingvistici (teorija prototipa). U svetlu pokušaja da se odrede granice formula ili njihovi prototipni oblici posebno interesantnim pokazao se opus Starca Milije, koji, iako zbog prostornog ograničenja minimalno zahvaćen – nudi najradikalnije „rubne” varijante, jedine u korpusu od 1259 epskih pesama („u visinu bijeli se kula”). Analiza jezičke strukture formula pokazala je takođe da je neophodno vratiti se semantici i poetici usmenih formula i razlikovanju „pravih” od onih koje dolaze iz jezika, za šta su se zalagali G. Maljcev, M. Nejgler i M. Detelić.

Actions (login required)

View Item